Lớp vẽ chân dung

Chương 3: Lớp vẽ chân dung

Hưng: Cả nhà đừng ai đi tìm cô ấy. Mẹ dặn rồi, đừng làm phiền nó.

Thảo: Anh nói vậy mà anh chịu được hả? Em không chịu được. Em đêm nào cũng nằm mơ thấy mẹ.

Bích: Em bay về rồi. Em không biết làm gì nữa. Em chỉ muốn ôm mẹ một cái.

Hưng: Đó không phải mẹ. Mẹ nói rồi.

Thảo: Anh nói câu đó mà anh khóc cả buổi ở trung tâm đó.

Hưng: Ừ.

Quỳ đọc nhóm chat Nhà Đồi Đỏ trong căn phòng ký túc xá, cái hộp sáp màu còn ba mẩu cụt ngủn đặt trên bàn. Cô không gõ gì. Mấy tuần nay cô không gõ gì vào nhóm. Cô biết một điều mà cả nhà chưa ai biết: trường Mỹ thuật Bạch Ngọc khai giảng khóa mới vào tháng Chín. Trong danh sách sinh viên năm nhất khoa hội họa, có một cái tên Nghiêm Thị Hiền.

Cô không đi tìm. Cô chỉ đi học như mọi ngày, qua cái sân trường có hàng phượng tím, qua những dãy xưởng vẽ cửa kính lớn, qua cái canteen bán bánh mì chảo. Có những buổi chiều cô thấy một cô gái tóc đuôi ngựa ngồi một mình dưới gốc phượng, vẽ ký họa người qua đường. Cô không dám lại gần.

Tháng Mười, khoa mở một lớp chân dung chung cho năm nhất và năm hai. Mỗi sinh viên phải làm mẫu cho một người khác ngồi vẽ ba buổi. Thầy giáo bốc thăm. Quỳ bốc được tên người vẽ mình.

Nghiêm Thị Hiền.

Buổi đầu tiên, Quỳ ngồi trên cái ghế gỗ cạnh cửa sổ xưởng vẽ, nắng chiều tháng Mười xiên qua ô kính, đổ vàng lên vai cô. Hiền dựng giá vẽ đối diện, cách hai mét. Trên cái bàn nhỏ bên cạnh giá vẽ, cô bày ra một bộ cọ vẽ. Mười hai cây, cán gỗ mun đen bóng, đầu lông sói màu nâu vàng.

Quỳ nhìn bộ cọ, tim đập thình thịch.

– Cọ đẹp quá. – Quỳ nói, cố giữ giọng bình thường.

– Dạ, của thầy chấm thi tặng chị. – Hiền nói, vừa pha màu. – À không. Chị nhớ là thầy tặng chị bộ này hồi chị thi đậu. Mà người ta gửi tới trung tâm cho chị, nói là có người nhà để lại. Hộp màu dầu cũng vậy. Chưa tuýp nào bóp. Lạ ghê.

Hiền bóp tuýp màu đầu tiên lên bảng pha. Màu đỏ son, đặc như máu, thơm mùi dầu lanh. Năm mươi sáu năm, cái tuýp màu đó chờ được bóp.

– Em ngồi yên nghe. – Hiền nói. – Quay mặt qua trái một chút.

Ba buổi chiều, Quỳ ngồi làm mẫu. Hai người ít nói. Hiền vẽ chậm, chăm chú, có lúc cắn môi, có lúc nheo mắt nhìn Quỳ rất lâu rồi mới đưa một nét cọ. Hiền nói giọng miền biển, nói "dạ" nhiều, gọi Quỳ là em, xưng chị. Hiền kể chị là người làng biển, nhà nghèo, má chị bán cá ở chợ, chị là đứa đầu tiên trong làng thi đậu trường trên thủ đô. Hiền kể chị đang tập dùng điện thoại đời mới, khó quá, cái gì cũng chạm chạm.

Quỳ nghe, không dám nói gì. Có lúc cô muốn kể: chị lấy chồng lên cao nguyên, chị trồng cà phê năm mươi sáu năm, chị có ba người con, chị có năm đứa cháu, một đứa đang ngồi trước mặt chị. Cô không kể. Luật không cấm, nhưng bà nội đã cấm. Các con đừng bắt nó làm mẹ.

Buổi thứ ba, khi bức chân dung gần xong, Hiền đặt cọ xuống, lùi lại một bước, nhìn bức tranh rồi nhìn Quỳ.

– Em có thấy lạ không? – Hiền hỏi.

– Lạ gì chị?

– Mặt em giống má chị. – Hiền nói. – Cái cằm, cái trán. Lúc em cười, cái lúm bên phải, y chang má chị. Chị vẽ mà chị cứ tưởng chị đang vẽ má chị hồi trẻ.

Quỳ không nói được gì. Bà cố của cô, mẹ của bà nội, mất từ trước khi cô ra đời. Cô chưa từng thấy một tấm ảnh nào. Không ai trong nhà nói cô giống bà cố. Không ai còn nhớ mặt bà cố. Trừ một người.

Hiền cầm cây cọ nhỏ nhất lên, chấm một chút màu vàng, đưa một nét cuối cùng lên má Quỳ trong bức tranh, chỗ ánh nắng chiều đậu lại.

– Còn có một chuyện lạ nữa. – Hiền nói, không nhìn Quỳ, mắt dán vào bức tranh. – Chị không biết em. Mà từ hôm ở trung tâm, chị thấy em đứng ở cửa, chị cứ có một cái hình trong đầu. Hình một đứa con nít chừng năm tuổi, vẽ một con voi màu tím lên tường. Chị ngồi xuống cạnh nó. Chị đưa cho nó một hộp sáp màu mười hai cây gói giấy báo. Chị nói, con bé này có tay.

Hiền đặt cây cọ xuống, cười ngượng.

– Chị không biết đứa nhỏ đó là ai. Chị không nhớ chị có em út nào. Người ta nói đó là ký ức số bốn mươi bảy, của người để lại bộ cọ cho chị. Họ không cho chị biết là ai. – Hiền nhìn Quỳ. – Mà lần đầu thấy em, chị thấy giống con nhỏ đó quá.

Quỳ đứng dậy khỏi cái ghế gỗ. Cô đi tới cái cặp vải để dưới chân giá vẽ, mở ra, lấy cái hộp sáp màu cũ. Vỏ hộp giấy đã sờn, chữ in đã bay màu. Bên trong chỉ còn ba mẩu sáp cụt ngủn: một mẩu xanh lá, một mẩu vàng, một mẩu tím.

Cô đặt nó lên cái bàn nhỏ, cạnh bộ cọ lông sói.

Hiền nhìn cái hộp sáp màu. Rồi nhìn Quỳ. Cô không hỏi gì. Cô cầm mẩu sáp tím lên, xoay xoay trong mấy ngón tay, như người cầm một vật mình từng làm rơi mà không nhớ đã rơi ở đâu.

– Em giữ nó lâu chưa? – Hiền hỏi khẽ.

– Mười bốn năm. – Quỳ nói.

Hiền gật đầu chậm rãi. Cô đặt mẩu sáp tím xuống, cầm cây cọ nhỏ nhất lên, chấm vào màu tím trên bảng pha. Ở góc dưới bên phải bức chân dung, chỗ người ta thường ký tên, cô không ký. Cô vẽ một con voi nhỏ, vụng về, màu tím.

Tối hôm đó, Quỳ mở nhóm chat Nhà Đồi Đỏ. Cô gõ rất lâu, rồi xóa, rồi gõ lại.

Quỳ: Hôm nay con làm mẫu cho một chị sinh viên năm nhất vẽ chân dung. Chị ấy nói mặt con giống má chị ấy. Chị ấy dùng bộ cọ lông sói, bóp tuýp màu đỏ đầu tiên. Chị ấy vẽ đẹp lắm. Chị ấy có tay.

Năm phút sau, ba cô trả lời.

Hưng: Con chụp cho ba coi bức tranh được không.

Quỳ chụp. Cô gửi. Rồi cô nằm xuống, úp điện thoại lên ngực, nghe nó rung lên từng hồi, từng hồi. Như có ai đó ở ba nơi xa nhau trong đêm đang cùng nhìn một con voi tím nhỏ ở góc một bức tranh.

— Hết —